HOTLINE: 0834 244 333   |   THƯ VIỆN   |   ĐẶT LÀM TRANG CHỦ

Nghề gác kèo ong ở U Minh hạ

Cập nhật ngày: 31/07/2020 | 06:24 GMT+7

Nghề gác kèo ong ở huyện Trần Văn Thời, huyện U Minh, tỉnh Cà Mau là nghề truyền thống lâu đời được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác ở xứ rừng U Minh. Theo các bậc lớn tuổi trong nghề thì gác kèo ong hình thành rất sớm, từ những ngày đầu tiên con người đặt chân đến vùng đất này khai hoang mở cõi khoảng nửa cuối thế kỷ thứ XIX.

Hàng năm, khi hoa tràm rừng U Minh hạ nở rộ thì hàng đàn ong mật bay về làm tổ, những cư dân sống giữa rừng tràm bạt ngàn này phát hiện ra tập tính của loài ong mật là chỉ làm tổ ở những thân cây nghiêng như kèo nhà. Từ đó, họ tìm hiểu, nghiên cứu rồi nghĩ ra cách làm nhà cho ong và nghề gác kèo ong ra đời như vậy. Đây là một hình thức mô tả quá trình dựng nhà để dẫn dụ ong về làm tổ, tạo môi trường để con ong đến sinh sống. Người thợ lấy mật “đặt bẫy” bằng một đoạn cây (còn được gọi là kèo ong), tạo nơi cho ong xây tổ, làm mật. Sau thời gian nhất định khi tổ ong đủ mật thì thợ “ăn ong” sẽ sử dụng dụng cụ đặc biệt, chỉ tạo ra khói nhằm xua ong đi để lấy mật.

Gác kèo ong (người dân địa phương quen gọi là “ăn ong”) là nghề cha truyền con nối của vùng đất rừng U Minh hạ.

Theo các thợ rừng có kinh nghiệm, gác kèo ong tự nhiên thu hoạch mật 6 lần trong năm, từ 3 - 4 lần trong mùa khô (mùa hạn), từ 2 - 3 lần trong mùa mưa (mùa nước). Trung bình, mỗi lần lấy mật (ăn ong) thì thu được từ 3 - 5 lít mật/tổ, có nhiều tổ ong lên đến hơn 10 lít mật. Gác kèo ong cần phải có kỹ thuật, kinh nghiệm và bí quyết. Thông thường quy trình gác kèo ong được thực hiện qua nhiều bước như: chuẩn bị kèo; chọn điểm gác kèo; gác kèo; kiểm tra kèo; khai thác mật ong (người địa phương gọi là ăn ong); vắt và bảo quản mật ong. Tất cả các bước đều thực hiện rất công phu và đều có “bí quyết” để sao cho ong cho mật nhiều, ngon.

Mật ong rừng U Minh hạ là sản phẩm nổi tiếng của Cà Mau với chất lượng tốt, có tiếng trên thị trường vì hàm lượng dinh dưỡng cao, được ưu tiên dùng làm thuốc hay bồi bổ sức khỏe… Tổ ong không chỉ cho mật mà còn cho các sản phẩm khác như sáp ong dùng để làm đèn cầy, ong non dùng chế biến các món ăn: tàng ong non chấm mật, gỏi ong non, tàng ong non lăn bột chiên,…

Nghề gác kèo ong đã tồn tại hàng trăm năm và vẫn còn lưu truyền trong các gia đình theo nghề với hình thức cha truyền con nối; mang đậm bản sắc văn hóa địa phương, gắn chặt với rừng tràm. Việc gác kèo ong ở rừng U Minh, Cà Mau cũng là một biện pháp bảo vệ đàn ong rừng bản địa; góp phần bảo vệ các tri thức dân gian, bảo vệ rừng; là sinh kế của người dân vùng rừng U Minh hạ, góp một phần không nhỏ vào kinh tế gia đình. Hiện nay, nghề gác kèo ong đã trở thành 1 sản phẩm du lịch được các khu du lịch sinh thái ở Cà Mau tổ chức thực hành để phục vụ khách du lịch trải nghiệm các công đoạn làm nghề, thưởng thức các sản phẩm từ ong...

Với giá trị tiêu biểu, nghề gác kèo ong được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia theo Quyết định số 4613/QĐ-BVHTTDL ngày 20/12/2019.

Nguyễn Hồng (th)

869
Viết bình luận mới
Thăm dò ý kiến

Tính đến ngày 6/7, Đắk Nông có 25 trường hợp dương tính với vi rút gây bệnh bạch hầu, trong đó đã có 2 trường hợp tử vong. Bạn đánh giá mức độ nguy hiểm của dịch bệnh này như thế nào?