HOTLINE: 01234 244 333   |   THÔNG TIN TÒA SOẠN   |   ĐẶT LÀM TRANG CHỦ
quà tặng doanh nghiệp

Rừng thiêng và văn hóa giữ rừng của đồng bào M’nông

Cập nhật ngày: 10/03/2011 | 14:22 GMT+7

Từ ngàn đời nay, đối với đồng bào M’nông, rừng có vai trò rất quan trọng trong cuộc sống, cả về vật chất lẫn tinh thần. Ngoài gỗ, củi và những vật liệu khác, rừng còn cung cấp thực phẩm cho đồng bào...

Từ ngàn đời nay, đối với đồng bào M’nông, rừng có vai trò rất quan trọng trong cuộc sống, cả về vật chất lẫn tinh thần. Ngoài gỗ, củi và những vật liệu khác, rừng còn cung cấp thực phẩm cho đồng bào. Rừng bao bọc, che chở cho con người như vậy, nên đồng bào rất có ý thức bảo vệ rừng. Khi vào rừng săn bắn, hái lượm, đồng bào cũng chỉ lấy những thứ cần thiết và không chặt cây nhỏ, hái những cây măng nhỏ, hay bắn những con thú còn bé… nên sản vật ở rừng lúc nào cũng có, không bị cạn kiệt. Đặc biệt, có một loại rừng mà đồng bào khai thác rất hạn chế và luôn được bảo vệ rất cẩn thận, đó là rừng thiêng ở các bon làng.



Rừng nguyên sinh ở thác D’ray Sáp (Krông Nô). Ảnh: Ngọc Tâm


Rừng thiêng là những khoảnh rừng ở đầu bon hoặc xung quanh bon làng. Theo quan niệm của người M’nông thì rừng thiêng là nơi trú ngụ của các thần linh. Các vị thần đó đã che chở cho bon làng, giúp con người, súc vật luôn mạnh khỏe, mùa màng tươi tốt, bội thu. Tuy vậy, rừng thiêng cũng không phải là rừng cấm, vì tất cả mọi thành viên trong bon ai cũng có thể vào rừng để kiếm củi, hái rau, bẻ măng hay đặt bẫy, săn bắn. Thế nhưng, không ai được tự tiện chặt những cây to ở trong khu rừng này. Luật tục M’nông qui định, muốn chặt cây phải được sự cho phép của già làng. Trước khi chặt cây phải làm nghi lễ, vật hiến tế là một con gà trống. Trong quá trình chặt cây cũng phải hết sức cẩn thận, không được để cây đổ làm gãy những cây lân cận. Ai chưa được phép của già làng mà tự tiện chặt cây thì sẽ bị phạt theo luật tục, nặng thì phải cúng trâu, bò dê, nhẹ thì gà để tạ lỗi với các vị thần linh. Ngoài ra, khi đốt rẫy gần rừng thiêng, vô ý bị lan sang cũng sẽ bị phạt. Đặc biệt, luật tục M’nông còn qui định, người nào thấy rừng cháy mà thờ ơ, không dập lửa, hoặc không thông báo kịp thời cho mọi người biết cũng sẽ bị phạt rất nặng. Rừng thiêng có ý nghĩa như vậy nên hằng năm đồng bào thường tổ chức lễ cúng “thần rừng”. Ngày cúng do già làng quyết định, nhưng thường diễn ra vào tháng 3. Địa điểm được chọn để thực hiện lễ cúng là ở bìa rừng và lễ vật thường là trâu, bò hoặc dê. Ngày cúng thần, tất cả mọi người trong bon đều phải ngừng mọi việc để tham dự. Đồng bào quan niệm, nếu ai không tới dự lễ cúng này thì sẽ bị các vị thần linh quở phạt, năm đó sẽ gặp xui xẻo, người thì bị bệnh tật, còn mùa màng thì thất thu. Vì vậy, khi nghi lễ diễn ra, ai cũng chờ đến lượt được già làng bôi tiết con vật vừa hiến tế lên trán của mình để cầu mong may mắn.


Lễ cúng thần rừng - một nghi thức truyền thống của đồng bào M’nông để bảo vệ rừng


Hiện nay, nhiều bon làng của đồng bào M’nông vẫn còn những khu rừng thiêng, mặc dù diện tích không nhiều. Đơn cử như: rừng thiêng của bon Pi Nao, xã Nhân Đạo (Đắk R’lấp), bon Sar Na, xã Quảng Sơn (Đắk Glong)… Các khu rừng này được bảo vệ tốt nên vẫn còn rất nhiều cây gỗ to và quí hiếm. Những năm gần đây, ngành văn hóa đã phối hợp với đồng bào khôi phục được Lễ cúng thần rừng theo đúng nghi lễ cổ truyền. Nhiều bon làng khác trên địa bàn tỉnh cũng đã và đang khôi phục lại các khu rừng thiêng của mình cũng như Lễ cúng thần rừng truyền thống. Để giúp đồng bào thực hiện được việc này, những năm gần đây, Hạt Kiểm lâm các huyện đã thực hiện việc giao khoán rừng phòng hộ cho đồng bào chăm sóc và bảo vệ. Điển hình như Hạt Kiểm lâm huyện Đắk Glong đã giao hàng nghìn ha rừng cho bà con ở các xã Đắk Ha, Đắk R’măng, Quảng Sơn (Đắk Glong) và xã Đắk Nia (Gia Nghĩa). Dưới sự trông nom cẩn thận của đồng bào, tình trạng phá rừng đã giảm đi rất nhiều. Bên cạnh đó, ngành nông nghiệp cũng đã triển khai nhiều dự án trồng rừng cho đồng bào trên địa bàn một số huyện, thị xã. Qua đó, một mặt vừa tăng diện tích rừng, mặt khác giúp nhiều hộ đồng bào có thêm thu nhập, ổn định cuộc sống.

 

Bài, ảnh: Hoàng Thanh

8,432
Viết bình luận mới
Thăm dò ý kiến

Một thời gian dài, tình trạng sạt lở do khai thác cát dọc sông Krông Nô, huyện Krông Nô, tỉnh Đắk Nông đã ảnh hưởng lớn đến đời sống sản xuất người dân. Trong khi đó, việc xử lý, khắc phục còn chưa triệt để. Theo bạn đâu là nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên?