HOTLINE: 01234 244 333   |   THÔNG TIN TÒA SOẠN   |   ĐẶT LÀM TRANG CHỦ
quà tặng doanh nghiệp

Vũ khí cổ sơ của người M’nông

Cập nhật ngày: 21/05/2010 | 14:25 GMT+7

Người M’nông thời xưa khi đi săn hay đi rẫy thường mang theo một số vũ khí thô sơ bên mình. Nó có thể là dao, rựa, xà gạc, tên ná... là công cụ lao động và là vật trang sức luôn có bên mình...

Người M’nông thời xưa khi đi săn hay đi rẫy thường mang theo một số vũ khí thô sơ bên mình. Nó có thể là dao, rựa, xà gạc, tên ná... là công cụ lao động và là vật trang sức luôn có bên mình.


Đàn ông M’nông khi đi đâu thì trong người cũng thường có một con dao nhỏ (pêh mbur), khi cần đến là có dùng ngay. Nó được làm cán bằng tre, gỗ hoặc sừng trâu. Con dao nhỏ có vỏ bằng gỗ bên ngoài quấn bằng dây mây gọi là ngha. Dụng cụ này được nhét sẵn vào lưng khố phía dưới ngay phía trước rốn, trị giá một con gà to. Một vũ khí không kém phần quan trọng của người M’nông đó là chiếc xà gạc. Đó là một loại dao có lưỡi rộng khoảng 4cm, dài 25cm được gắn trên một gốc cây le, một loại cây họ tre. Mũi dao có hai kiểu nhọn và bằng. Để tạo lực, người ta làm cho phần cán lưỡi xà gạc nhỏ dần, cuối lưỡi có một lỗ nhỏ để khi tra vào cán, sẽ dùng chốt đồng hay chốt sắt tra vào, giữ cho lưỡi dao không tuột ra. Xà gạc không chỉ là vũ khí giúp trai làng chống thú dữ, đánh trả kẻ thù mà còn là công cụ hữu dụng nhất của đồng bào, đặc biệt là việc canh tác nương rẫy. Người ta dùng xà gạc để hạ cây, phát quang, làm chòi rẫy, vót gậy chọc lỗ tra hạt. Rất nhiều đồ dùng sinh hoạt, công cụ sản xuất như các loại gùi, nơm cá, nong nia, sàng sảy gạo... cũng đều nhờ chiếc xà gạc để chẻ, chuốt tre nứa, lồ ô, song mây đan thành. Chiếc xà gạc luôn gắn bó với người đàn ông M’nông từ lúc trưởng thành đến khi về già. Lao cũng là loại vũ khí phổ biến, sử dụng nhanh nhất, gặp thú dữ người ta dùng lao phóng trước sau đó mới sử dụng đến khí giới khác. Gặp thú rừng dữ người ta dùng chiếc lao để chống đỡ, hay dùng lao để đâm cá, đâm thú rừng như: mang, heo... núp trong bụi rậm hoặc trong bọng cây lớn. Bên cạnh đó, Người đàn ông M’nông hay đeo gươm bên nách khi đi đâu xa, đã đeo gươm không cần mang theo xà gạc nữa, khi cần chặt cây gì chỉ cần dùng gươm. Dao gươm có hai lợi thế vừa chặt vừa đâm. Đi cùng với gươm là khiên. Chiếc khiên đẽo bằng gỗ, chỉ sử dụng khi đánh nhau để đỡ mũi tên, ná. Nhiều tộc người còn dùng khiên như một đạo cụ để múa tập thể đó là điệu múa khiên. Cung nỏ cũng là vũ khí phổ biến của người M’nông. Họ sử dụng 3 loại tên khác nhau để săn bắn: tên thường dùng để bắn chim, tên có lưỡi gọi là chrah dùng để bắn thú, loại tên có tẩm thuốc độc dùng để bắn thú dữ như cọp, gấu, voi, tê giác. Loại tên có tẩm thuốc, khi bắn trúng một con thú nào thì dù nó có khỏe đến mấy cũng phải chết ngay tại chỗ. Thú rừng bắn bằng tên thuốc, ăn thịt không bị độc, chỉ cần cắt bỏ miếng thịt quanh mũi tên là xong. Khi đi rừng, người M’nông mang ống tên đeo bên nách trái, có người mang tên bằng chiếc gùi nhỏ gọi là sor na nchop, ống đựng tên gọi là ding kăm. Con trai M’nông từ 10 đến 15 tuổi đã được cha dạy cách đặt tên, kéo căng cánh ná để tập bắn chim, thú...  

 

Trước đây, trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, chống Pháp, những mũi tên tẩm thuốc độc, những vũ khí cổ sơ như giáo, mác, lao, xà gạc, chông, bẫy, thò… của người M’nông đã góp phần tiêu hao sinh lực địch. Nhiều trai làng M’nông đã trở thành dũng sỹ nhờ thứ vũ khí truyền thống lợi hại này…

 

Tấn Vịnh

4,875
Viết bình luận mới
Thăm dò ý kiến

Một thời gian dài, tình trạng sạt lở do khai thác cát dọc sông Krông Nô, huyện Krông Nô, tỉnh Đắk Nông đã ảnh hưởng lớn đến đời sống sản xuất người dân. Trong khi đó, việc xử lý, khắc phục còn chưa triệt để. Theo bạn đâu là nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên?