HOTLINE: 0834 244 333   |   THƯ VIỆN   |   ĐẶT LÀM TRANG CHỦ

"Cuộc chiến nước" trên sông Nile

Cập nhật ngày: 21/11/2019 | 09:12 GMT+7

Cuộc xung đột trên sông Nile giữa Ethiopia và Ai Cập đang đe dọa sự ổn định khu vực. Ai Cập coi con đập này là một mối đe dọa nhãn tiền với sự sinh tồn của họ. Trong khi đó, Ethioppia coi việc thực hiện dự án hồ chứa nước Đại Phục Hưng là cần thiết cho quá trình phát triển đất nước và tuyên bố sẽ tiếp tục xúc tiến.

Sơ đồ khu vực đập lớn của Ethiopia trên sông Nile Xanh và đường đi của con sông Nile qua Sudan, Ai Cập trước khi đổ ra Địa Trung Hải

Theo giới phân tích, tranh chấp được "gieo mầm" bởi hai thỏa thuận có vào năm 1929 và 1959. Hai thỏa thuận này đã hướng dẫn việc sử dụng nước sông Nile ở phía Bắc của Ethiopia cho đến nay. Trong đó, Hiệp ước Anh-Ai Cập năm 1929 quy định, Ai Cập và Sudan được bảo đảm cung cấp hàng năm lần lượt 48 tỷ và 4 tỷ m3 nước.

Còn thỏa thuận khác vào năm 1959 giữa Anh và Ai Cập đã tăng cổ phần của Ai Cập lên 55,5 tỷ  m3 và Sudan lên 18,5 tỷ m3. Hiệp ước mới cũng tái khẳng định một điều khoản thiết yếu từ thỏa thuận năm 1929: Ai Cập có quyền phủ quyết bất kỳ dự án xây dựng nào có thể cản trở dòng nước chảy vào sông Nile.

Ethiopia và tất cả các quốc gia dọc theo con sông, ngoài Ai Cập và Sudan sẽ gặp khó khăn trong việc tuân thủ các điều khoản cũng như duy trì dân số của họ. Trên thực tế, các dự báo nhân khẩu học gần đây, theo Sáng kiến lưu vực sông Nile cho năm 2050 đã dự báo, dân số Ai Cập và Sudan còn thấp hơn so với 8 quốc gia còn lại, khiến các hiệp định nước trước đây sẽ ngày một thiếu công bằng hơn. Và do đó, không có gì đáng ngạc nhiên khi vào năm 2011, Ethiopia đã công bố kế hoạch xây dựng một đập thủy điện lớn trị giá 5 tỷ USD trên sông Nile, gần biên giới Ethiopia-Sudan. Hồ chứa nước Đại Phục Hưng của họ sẽ chứa tới 67 tỷ m3 nước và sẽ mất ít nhất 7 năm để lấp đầy. Điều này sẽ làm giảm lưu lượng dòng chảy của sông ít nhất 25% trong khoảng thời gian đó.

Đối với Ethiopia, con đập là dự án cần thiết nhất cho nhu cầu về nước và phát triển kinh tế, vì nó được thiết lập để cung cấp điện, rất cần cho phát triển nông nghiệp và công nghiệp. Nhưng nó sẽ là sự tàn phá đối với Ai Cập, quốc gia dựa vào sông để tưới tiêu, đánh cá và vận chuyển.

Công nhân xây dựng Ethiopia trên công trình đập Đại Phục Hưng giữ nước sông Nile Xanh

Ai Cập đã đề xuất trong các cuộc đàm phán mới nhất rằng, họ cần được bảo đảm ít nhất 40 tỷ m3 nước hằng năm và rằng Ethiopia phải mất nhiều thời gian hơn để lấp đầy hồ chứa. Nhưng Ethiopia chỉ đề nghị dành cho Ai Cập 31 tỷ m3, bằng một nửa số lượng theo thỏa thuận năm 1959. Sự khác biệt giữa hai quốc gia đang dấy lên những câu hỏi nghiêm trọng về khả năng hành động quân sự của Ai Cập để giải quyết những gì mà họ coi là mối đe dọa an ninh quốc gia cấp bách nhất.

Còn Thủ tướng Ethiopia Abiy đã ám chỉ khả năng này vào ngày 22/10 vừa qua, khi nói rằng hàng triệu binh sĩ đất nước ông đã sẵn sàng để bảo vệ con đập nếu một cuộc chiến nổ ra. Nhưng hành động quân sự sẽ là điên rồ. Bên cạnh một cơn ác mộng về chiến dịch và hậu cần, nó cũng khó có thể tạo ra kết quả mà Ai Cập mong muốn trong trường hợp không chiếm đóng được vĩnh viễn khu vực đập - một viễn cảnh sẽ dẫn đến những hậu quả quốc tế thảm khốc.

Đó là lý do tại sao việc giảm leo thang và hòa giải quốc tế là rất cần thiết. Theo giới quan sát, cộng đồng quốc tế, với các chuyên gia từ Liên Hợp Quốc, Ngân hàng Thế giới và các tổ chức đa phương khác, có thể đưa ra một kế hoạch để giải quyết các mối quan ngại ngay lập tức. Kế hoạch này có thể bao gồm thuyết phục Ethiopia đáp ứng yêu cầu của Ai Cập về 40 tỷ m3 nước/năm, giúp nước này phát triển các kế hoạch tưới tiêu hiện đại để tiết kiệm nước và hỗ trợ xây dựng nhà máy khử mặn nước. Đổi lại, các nhà tài trợ quốc tế có thể giúp đáp ứng nhu cầu điện của Ethiopia bằng cách tài trợ cho các nhà máy điện nổi trên Biển Đỏ, nơi có thể vận chuyển năng lượng qua Eritrea, Somalia và Kenya.

 

Sông Nile được cho là tài nguyên thiên nhiên quan trọng nhất đối với ít nhất 10 quốc gia có các nhánh sông Nile Trắng và Xanh chảy qua, bao gồm: Burundi, Cộng hòa Dân chủ Congo, Ai Cập, Ethiopia, Kenya, Rwanda, Nam Sudan, Sudan, Tanzania và Uganda. Nhưng tranh chấp hiện tại chỉ liên quan đến Ai Cập, Ethiopia và Sudan và xoay quanh việc sử dụng sông Nile Xanh của Ethiopia - nhánh sông lớn hơn, bắt nguồn từ hồ Tana của Ethiopia, đi qua Sudan và hòa vào sông Nile Trắng ở Khartoum, thủ đô Sudan, trước khi đi lên phía Bắc qua Ai Cập rồi đổ ra Địa Trung Hải.

 

Hoài Anh (t.h)

1,388
Viết bình luận mới