Nỗi niềm buôn Buôr

Cập nhật ngày: 09/12/2021 | 07:39 GMT+7

Buôn Buôr, xã Tâm Thắng (Cư Jút) được công nhận là buôn cổ nhất của người Ê đê ở Tây Nguyên với những dấu ấn văn hóa đặc trưng. Tuy nhiên, vì nhiều nguyên nhân khác nhau, hiện nay, các công trình đặc trưng của buôn cổ đang dần hư hỏng, mất mát, với bao nỗi niềm khó tả…

Tiếc lắm nhưng...

Đối với các dân tộc ở Tây Nguyên nói chung và đồng bào Ê đê nói riêng, những ngôi nhà dài không chỉ đơn giản là nơi sinh hoạt, mà là sự sống, là linh hồn, là bản sắc của dân tộc, nên luôn được đồng bào bảo quản, sử dụng và làm nhà ở.

Trước đây, buôn Buôr có cả trăm ngôi nhà dài truyền thống, mỗi ngôi nhà có 3- 4 thế hệ trong gia đình cùng chung sống. Để làm được một ngôi nhà dài, chủ nhà phải mất nhiều thời gian đi rừng chặt cây gỗ tốt, dùng voi kéo về đục đẽo làm cột chính, rồi mất nhiều công đi lấy tre, nứa, cỏ tranh kết mái lợp.

Theo thống kê, hiện nay ở buôn Buôr còn gần 20 ngôi nhà dài nhưng hầu hết đã mục nát và đã xuống cấp không thể sử dụng được. Thậm chí 3 ngôi nhà dài cổ nhất gần 200 năm tuổi của các hộ như Y Săm, Y Bhanh, Y Nel…  đều không còn sử dụng được nữa.

Nhiều ngôi nhà dài ở buôn Buôr bị bỏ hoang, mục nát không còn sử dụng

Ông Y Bhanh cho biết: “Ngôi nhà dài truyền thống này đã trải qua các đời và được tu sửa, gìn giữ rất cẩn thận. Tuy nhiên, sau một thời gian dài không sử dụng nên nhà dài truyền thống đã bị hư hỏng và không sử dụng được, gia đình đã chuyển sang ở ngôi nhà xây kế bên. Tiếc lắm nhưng cũng đành chịu, chỉ mong sao có giải pháp bảo tồn bền vững mới gìn giữ được các giá trị truyền thống mà cha ông để lại”.

Ông Y Săm cũng cho hay: “Ở trong buôn giờ đây người ta đã gỡ dần các ngôi nhà dài để xây nhà kiên cố ở cho an toàn. Bây giờ làm lại nhà sàn rất khó khăn vì khó tìm gỗ để thay thế và tốn kém rất nhiều kinh phí, đó là chưa kể tới việc mua gỗ tốt ở đâu, sử dụng như thế nào. Cuộc sống ngày càng thay đổi nên gia đình tôi chuyển qua ở ngôi nhà xây kiên cố, an toàn hơn…”. 

Kinh phí hạn hẹp

Năm 2008, buôn Buôr được Bộ VHTT-DL công nhận là buôn cổ của người Ê đê cần được giữ gìn và phát huy. Dự án bảo tồn buôn Buôr cổ của người Ê đê được phê duyệt với tổng vốn đầu tư hơn 6 tỷ đồng từ năm 2007, do Sở VHTT-DL làm chủ đầu tư.

Mục tiêu của dự án là bảo vệ công trình văn hóa vật thể của đồng bào Ê đê, đặc biệt là phần nhà dài và bến nước, để giữ lại buôn cổ mang đậm bản sắc văn hóa. Dự án cũng đặc biệt quan tâm đến vấn đề tìm kiếm đầu ra cho sản phẩm truyền thống của buôn, nhất là dệt thổ cẩm.

Tuy nhiên, do kinh phí hạn hẹp nên việc bảo tồn chỉ mới dừng lại ở một chừng mực nhất định, nên hiệu quả của dự án chưa cao.

Những ngôi nhà bê tông kiên cố đang dần thay thế những ngôi nhà dài truyền thống

Theo khảo sát, đánh giá của các ngành chức năng huyện Cư Jút, hiện nay công năng sử dụng nhà văn hóa cộng đồng buôn Buôr chỉ còn lại 50%. Bởi, hệ thống điện nơi đây đã bị hư hỏng; hệ thống cửa chính và cửa sổ hư hỏng toàn bộ; mái ngói và các lớp sơn bị bong tróc; khu nhà vệ sinh, giếng khoan không sử dụng được. Đặc biệt, công trình giếng cổ đã bị ngập hoàn toàn do công trình thủy điện Tam Long (Đắk Lắk) xả nước và cây gạo đã bị chết.

Theo UBND huyện Cư Jút, các công trình văn hóa, du lịch trên địa bàn huyện đã được xây dựng, bàn giao và phân cấp quản lý cho các đơn vị có liên quan khai thác sử dụng vào mục đích phát triển văn hóa du lịch. Tuy nhiên, nguồn kinh phí còn có hạn nên việc bảo tồn các công trình văn hóa, trong đó có buôn Buôr chưa đến nơi đến chốn là điều không thể tránh khỏi.

Do đó, trong giai đoạn 2021-2025, huyện Cư Jút có kế hoạch đầu tư 41 tỷ đồng xây dựng các điểm đến du lịch tiêu biểu vùng đồng bào dân tộc thiểu số tại các địa phương trên địa bàn huyện. Trong đó, tại điểm du lịch buôn Buôr, huyện sẽ đầu tư phục dựng các công trình văn hóa truyền thống.

                                                                                 Bài, ảnh: Mỹ Hằng

726
Viết bình luận mới