Tín ngưỡng thờ giàng Knée của người Pa Cô

Cập nhật ngày: 07/01/2022 | 08:51 GMT+7

Tín ngưỡng thờ giàng Knée phản ánh những phong tục tập quán, nét văn hóa đặc trưng riêng biệt của cộng đồng người Pa Cô ở miền Tây Quảng Trị.

Niềm tin tín ngưỡng

Knée có nơi gọi là Tang kin, Kniah là vị thần - chủ của vùng đất nơi bản làng người Pa Cô sinh sống, vị thần này có tầm ảnh hưởng rất lớn đối với đời sống tâm linh của họ. Ở mỗi làng bản đều dành một ra một khu rừng để thờ giàng Knée, đây là khu rừng thiêng, cạnh nguồn nước và luật tục bản làng ngăn cấm tuyệt đối mọi hành vi xâm phạm (chặt cây, khai thác gỗ, săn bắn...) làm kinh động đến giàng. Trong khu rừng này, giàng Knée của mỗi làng có những vật biểu trưng khác nhau, có làng thờ Knée là một cái chai, có làng thờ tảng đá to hoặc gốc cây cổ thụ... Mặc dù vật thờ có khác nhau nhưng khi nhắc đến giàng Knée, người Pa Cô đều biểu hiện sự tôn kính và có niềm tin tuyệt đối vào vị thần này. Người được bà con dân bản trao trách nhiệm thông linh với giàng Knée là già làng.

Tổ chức nghi lễ

Trong tất cả các nghi lễ liên quan mang tính cộng đồng, vị thần được dân làng xướng danh đầu tiên là giàng Knée. Thời gian cúng giàng cố định hàng năm và khoảng 10 năm cúng lớn 1 lần. Nhưng thời gian cúng này còn tùy thuộc nhiều điều kiện mà đôi lúc 3 năm hoặc 5 năm hoặc 7 năm người dân phải cúng giàng Knée; hoặc những khi trong làng xảy ra các sự việc bất thường như có nhiều người chết đột ngột cùng lúc, dịch bệnh, thiên tai mất mùa trong nhiều năm liên tiếp hoặc có ai đó đã vi phạm vào khu rừng cấm...

Đồng bào Pa Cô trong lễ hội

Trước khi tiến hành các nghi lễ cúng giàng đất khoảng 1 tuần, già làng sẽ mời các trưởng họ họp bàn chọn ngày làm lễ và thông báo chuẩn bị các lễ vật. Thông thường, nếu những năm nào xảy ra các sự kiện lớn như Lễ A riêu ping, mất mùa, thiên tai hoặc có nhiều người chết đột tử thì lễ vật của làng bắt buộc phải có lễ vật hiến sinh là trâu, heo, dê, gà. Còn những năm cúng bình thường ít có sự kiện xảy ra thì có thể cúng heo hoặc dê. Ngoài ra, mỗi dòng họ sẽ chuẩn bị một mâm lễ vật khác. Toàn bộ lễ vật của làng và các dòng họ sẽ được đặt ngay tại sân làng để tiến hành lễ.

Rước giàng Knée

Trong quy ước của người Pa Cô, việc rước giàng Knée sẽ do dòng họ lớn thứ hai trong làng đảm nhiệm. Khi đến nơi trú ngụ của giàng Knée, gà sẽ được cắt tiết dâng lên, báo với giàng và mời giàng về dự lễ.

Khi đã rước được giàng Knée về làng, nghi lễ bắt đầu diễn ra, thông qua các lễ vật để tạ ơn giàng Knée đã bảo trợ cho cuộc sống dân làng được bình yên, chống lại mọi tai ương, dịch bệnh... Sau khi kết thúc nghi thức dâng lễ vật và nhận được sự đồng ý của các thần linh thông qua 2 thanh tre, giàng Knée được mời trở lại nơi trú ngụ và kết thúc lễ. 

Trải qua thời gian cùng với sự giao thoa văn hóa nhưng tín ngưỡng này vẫn còn nguyên giá trị, tạo nên nét đẹp văn hóa của tộc người Pa Cô trong bức tranh văn hóa các dân tộc ở Việt Nam.

Nguyễn Hồng (t.h)

3,180
Viết bình luận mới